ข่าวล่าสุด

:

ฉลามตัวเมียที่พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำในอิตาลีให้กำเนิดลูกโดยไม่ต้องผสมพันธุ์กับฉลามตัวผู้

Mustelus mustelus shark                                     Image Credit : ShutterStock (Via:livescience)

แม่ฉลามสมูทฮาวด์ในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำกาลาโกโนเน ให้กำเนิดลูกฉลามได้ โดยไม่ต้องผ่านการผสมพันธุ์กับฉลามตัวผู้

ลูกฉลามสมูทฮาวด์ตัวเมีย (Mustelus mustelus) วัยแรกเกิด เป็นลูกฉลามที่อยู่ในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำกาลาโกโนเน (Acquario di Cala Gonone) (เมืองซาร์ดิเนีย Sardinia) ประเทศอิตาลี และเกิดจากตัวแม่ที่อาศัยอยู่ในบ่อที่มีแต่ฉลามตัวเมีย ดังนั้น ลูกฉลามเหล่านี้จึงเกิดจากไข่ที่ไม่ได้ปฏิสนธิกับตัวผู้

ตามหลักของชีววิทยาการสืบพันธุ์ กระบวนที่เกิดขึ้นนี้เรียกว่าพาร์ทีโนเจเนซิส (parthenogenesis) ซึ่งเป็นการให้กำเนิดทายาทโดยไข่ หรือเซลล์สืบพันธุ์ตัวเมีย ไม่ได้ปฏิสนธิกับสเปิร์ม หรือเซลล์สืบพันธุ์ตัวผู้ ก่อนหน้านี้ กระบวนการพาร์ทีโนเจเนซิสเคยเกิดขึ้นในสัตว์มีประดูกสันหลังกว่า 80 ชนิด ทั้งปลาฉลาม ปลา ปลาสัตว์เลื้อยคลาน แต่ครั้งนี้ เป็นครั้งแรกที่สำรวจพบในฉลามสมูทฮาวด์

"กระบวนการนี้ถูกสำรวจพบในปลาฉลามและปลากระเบนบางชนิด" เดเมียน แชปแมน ผู้อำนวยการโครงการอนุรักษ์ปลาฉลามและปลากระเบน พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำและห้องปฏิบัติการทางทะเลโมเต ในรัฐฟลอริดา กล่าวกับ Live Science "แต่ในธรรมชาติ ยังไม่มีการสำรวจพบกระบวนการสืบพันธุ์เช่นนี้ ดังนั้น เราจึงมีข้อมูลเฉพาะสัตว์ที่อยู่ในพื้นที่เพาะเลี้ยง"

พาร์พาร์ทีโนเจเนซิสอาจเกิดขึ้นไม่บ่อยครั้ง แต่ก็เกิดขึ้นในฉลามลหายสายพันธุ์ "ตอนนี้ เรามีข้อมูลฉลามประมาณ 5 ชนิด ที่มีการสืบพันธุ์ลักษณะนี้" แชปแมนกล่าวและเสริมว่า แต่เราคาดว่าฉลามส่วนใหญ่น่าจะมีกระบวนการสืบพันธุ์แบบพาร์ทีโนเจเนซิสได้


ในธรรมชาติ การเกิดพาร์ทีโนเจเนซิสอาจเป็นทางเลือกสุดท้ายสำหรับตัวเมียที่ไม่สามารถหาคู่ผสมพันธุ์ได้ ซึ่งอาจเกิดจากการแยกตัวออกจากฝูง ผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง หรือการประมงเกินขนาด และอาจมีปัจจัยทางธรรมชาติร่วมด้วย เช่น กระบวนการคัดเลือกทางธรรมชาติ โภชาการ และโรคระบาดที่ทำให้ประชากรตัวผู้ลดลง หากมองกลับมาที่ปลาฉลามในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ ที่ต้องอาศัยอยู่ในบ่อที่ไม่มีตัวผู้ นั่นจึงเป็นปัจจัยกระตุ้นให้มันเลือกสืบพันธุ์โดยไม่ต้องผสมกับตัวผู้ แชปแมนกล่าว

อย่างไรก็ตาม ปลาฉลามไม่ได้สืบพันธุ์ด้วยกระบวนการพาร์ทีโนเจเนซิสทุกครั้ง เมื่อคนดูแลนำฉลามตัวผู้เข้ามาอยู่รวมในบ่อเลี้ยง ปลาฉลามก็สามารถกลับไปสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศได้

พาร์ทีโนเจเนซิสแบ่งเป็น 2 รูปแบบคือ แบบที่หนึ่งพบในพืช ที่เป็นเหมือการโคลนนิ่ง (apomixis) และแบบที่สองเป็นการปฏิสินธิในตัวเอง ซึ่งคล้ายกับการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ (automixis) คริสติน ดัดเจียน นักวิจัยด้านชีววิทยา มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย อธิบาย

เนื่องจาก พาร์ทีโนเจเนซิสเป็นกระบวนที่ใช้เฉพาะพันธุกรรมของตัวเมีย ทำให้ไม่มีโครโมโซมเพศจากตัวผู้เข้ามาผสม ดังนั้น ลูกที่เกิดขึ้นจึงเป็นตัวเมียทั้งหมด และส่งผลต่อความหลากหลายทางพันธุกรรมของทายาทที่เกิดขึ้นมา ตัวอ่อนจึงอาจมีอัตราการรอดชีวิตต่ำกว่าลูกที่เกิดจาการผสมพันธุ์แบบอาศัยเพศ ดัดเจียนกล่าว

อย่างไรก็ตาม "การตายตั้งแต่วัยเด็กในฉลาม เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไปทั้งในธรรมชาติและบ่อเลี้ยง จึงเป็นเรื่องยากที่จะสรุปว่า การตายนั้นเกิดจากความอ่อนแอทางพันธุกรรมหรือไม่" ดัดเจียนกล่าวและเสริมว่า "เพราะว่า ลูกฉลามที่เกิดและรอดชีวิตมาได้ก็ถือเป็นเรื่องที่โชคดีมากๆ แล้ว"

ที่มา  National Geographic Thailand





บทความที่เกี่ยวข้อง

กลับขึ้นด้านบน

Thaiza update: